पाठेघरको मुखको क्यान्सरः स्क्रिनिङले बचाउँछ जीवन

नेपाल हेल्थ न्युज, काठमाडौं । पाठेघरको मुखको क्यान्सरका प्रारम्भिक लक्षणहरू प्रायः महिनावारीसँग सम्बन्धित हुन्छन् । कतिपय अवस्थामा महिनामा दुई पटक वा दुई पटकभन्दा बढी महिनावारी हुनसक्छ ।  हर्मोन उपचार, डिपो र परिवार नियोजनका हर्मोनल चक्की सेवन गरिरहेका महिलामा पनि अनियमित रक्तस्राव देखिन सक्छ । 

त्यसैले चिकित्सकको सल्लाहअनुसार आवश्यक परीक्षण गराउन जरुरी हुन्छ । लामो समयदेखि ढाड दुख्ने  कतिपय महिलाहरुमा पनि फैलिसकेको अवस्थामा पाठेघरको मुखको क्यान्सर भएको पाइएको छ । उनीहरुमा योनीबाट रगत मिसिएको दुर्गन्धयुक्त पानी बग्ने, रगतका चोक्टा झर्ने, ढाड दुख्ने, दिसा–पिसाबसम्बन्धी समस्या देखिन सक्छन् । 

पाठेघरको मुखको क्यान्सर रोग लाग्नुअघि नै पत्ता लगाउन सकिने क्यान्सर हो । यसको मुख्य कारण ह्युमन पापिलोमा भाइरस हो । एचपिभी संक्रमण भएको थोरै व्यक्तिमा मात्र १२–१५ वर्षपछि क्यान्सर हुनसक्छ । 

भिआईए, प्याप टेष्ट र एचपिभी डिएनए परीक्षणबाट संक्रमण भए–नभएको थाहा पाउन सकिन्छ । तर तथ्याङ्क हेर्दा नेपालमा हाल करिब ११ प्रतिशत महिलामात्र स्क्रिनिङको पहुँचमा पुगेका छन् । यस अवस्थामा सरकारले अझ प्रभावकारी र व्यापक रुपमा स्क्रिनिङलाई स्केल अप गर्न जरुरी छ ।

नेपाल सरकारको मापदण्ड अनुसार ३० देखि ६० वर्ष उमेर समूहका महिलाहरूले नियमित स्क्रिनिङ गर्नुपर्छ । कुनै पनि महिला यौन क्रियाकलापमा सक्रिय भएको दोस्रो वर्षदेखि स्क्रिनिङ सुरु गर्नुपर्छ । 

सरकारले १० देखि १४ वर्ष उमेर समूहका बालबालिका, कक्षा ६ देखि १० सम्म अध्ययनरत तथा विद्यालय नजाने बालबालिकालाई समेत एचपिभी खोप लगाउन उपयुक्त मानेको छ । १५ वर्षभन्दा माथिका उमेर समूहमा खोप छुटेका विषयमा पनि समाधान खोज्ने प्रयासहरू भइरहेका छन् । धेरै व्यक्तिसँग यौन सम्पर्क नगरेकामा पनि एचपिभी संक्रमण हुनसक्छ । 

तर डराउनु, लाज मान्नु वा आत्तिनुपर्दैन । यस्ता धेरै यौन संक्रमण समयसँगै आफैँ निको हुन्छन् । तर करिब ५ देखि १० प्रतिशत व्यक्तिहरूमा भने एचपिभी संक्रमण लामो समयसम्म रहन सक्ने भएकाले क्यान्सर गराउन सक्छ ।

साथै एचपिभी खोप लगाइसकेपछि स्क्रिनिङ नगर्ने भन्ने हुँदैन । यौन क्रियाकलापमा सक्रिय भएकाहरुले नियमित स्क्रिनिङ गर्नैपर्छ । यसले क्यान्सर हुन पूर्व उपचार गर्न सकिन्छ ।  त्यसैले महिलाले आफ्नो स्वास्थ्यलाई पहिलो प्राथमिकतामा राख्न जरुरी छ ।