विश्वभर क्यान्सरका बिरामी ७० प्रतिशतले बढ्न सक्ने प्रक्षेपण

नेपाल हेल्थ न्युज, काठमाडौं । विश्वभर क्यान्सरका नयाँ बिरामीको संख्या आगामी दशकहरूमा उल्लेखनीय रूपमा बढ्ने अनुमान गरिएको छ। स्वास्थ्य विज्ञहरूले जनसंख्या वृद्धि, औसत आयु बढ्दै जानु तथा जीवनशैलीसँग सम्बन्धित जोखिमका कारण क्यान्सरको बोझ थप बढ्न सक्ने बताएका छन्।

अन्तर्राष्ट्रिय स्वास्थ्य निकायहरूले सार्वजनिक गरेका पछिल्ला विश्लेषणअनुसार हाल विश्वभर वार्षिक करोडौँ नयाँ क्यान्सरका बिरामी थपिने क्रम जारी छ। सन् २०५० सम्म यो संख्या अहिलेको तुलनामा करिब ७० प्रतिशतसम्म बढ्न सक्ने प्रक्षेपण गरिएको छ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार यसको मुख्य कारण मानिसको आयु लम्बिनु र वृद्ध जनसंख्या बढ्नु हो। उमेरसँगै क्यान्सरको जोखिम पनि बढ्ने भएकाले आगामी वर्षहरूमा बिरामीको संख्या स्वाभाविक रूपमा वृद्धि हुने अपेक्षा गरिएको छ।

यससँगै धूम्रपान, अत्यधिक मदिरा सेवन, शारीरिक निष्क्रियता, मोटोपना तथा केही दीर्घकालीन भाइरल संक्रमणहरू पनि क्यान्सरका प्रमुख जोखिम कारक मानिन्छन्। स्वास्थ्यकर्मीहरूका अनुसार स्वस्थ जीवनशैली अपनाएर धेरै प्रकारका क्यान्सरको जोखिम कम गर्न सकिन्छ।

मोटोपनाले स्तन, कलेजो, मिर्गौला, अग्न्याशयलगायत विभिन्न प्रकारका क्यान्सर हुने सम्भावना बढाउने विभिन्न अध्ययनहरूले देखाएका छन्। त्यसैले नियमित व्यायाम, सन्तुलित आहार र स्वस्थ तौल कायम राख्न विज्ञहरूले सुझाव दिएका छन्।

स्वास्थ्य क्षेत्रमा अर्को ठूलो चुनौती भनेको उपचार सेवामा समान पहुँच नहुनु हो। विकसित देशहरूमा क्यान्सरको समयमै पहिचान र आधुनिक उपचार उपलब्ध हुँदा बिरामीको बाँच्ने सम्भावना उच्च रहने गरेको छ। तर न्यून आय भएका देशहरूमा उपचार सेवा, आवश्यक उपकरण र आर्थिक स्रोतको अभावका कारण धेरै बिरामीले समयमै उपचार पाउन सकिरहेका छैनन्।

यद्यपि पछिल्ला वर्षहरूमा क्यान्सर नियन्त्रणका क्षेत्रमा केही सकारात्मक उपलब्धि पनि देखिएका छन्। विश्वका धेरै देशहरूले धूम्रपान नियन्त्रण अभियानलाई प्रभावकारी बनाएका छन् भने एचपीभीविरुद्धको खोप कार्यक्रम विस्तार हुँदै गएको छ। साथै स्तन तथा पाठेघरको मुखको क्यान्सर पहिचान गर्ने स्क्रिनिङ कार्यक्रमको विस्तारले प्रारम्भिक अवस्थामै रोग पत्ता लगाउन सहयोग पुगेको छ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार क्यान्सरको प्रभाव स्वास्थ्यमा मात्र सीमित हुँदैन। उपचारको उच्च खर्च, रोजगारीमा असर, पारिवारिक जिम्मेवारी र मानसिक तनावका कारण बिरामी तथा परिवारले ठूलो आर्थिक र सामाजिक दबाब सामना गर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्छ।

स्वास्थ्य विज्ञहरूले क्यान्सरको जोखिम घटाउन धूम्रपानबाट टाढा रहने, मदिरा सेवन सीमित गर्ने, नियमित शारीरिक गतिविधि गर्ने, स्वस्थ आहार अपनाउने, आवश्यक खोप लगाउने तथा कुनै पनि असामान्य लक्षण देखिएमा समयमै स्वास्थ्य परीक्षण गराउने बानी विकास गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्। एजेन्सी