रुघाखोकीदेखि एलर्जीसम्म निको पार्ने ‘युनिभर्सल भ्याक्सिन’

नेपाल हेल्थ न्युज, न्युयोर्क । अमेरिकामा गरिएको नयाँ अध्ययनले एउटै नाकमार्फत प्रयोग गर्न सकिने स्प्रे खोपले विभिन्न श्वासप्रश्वाससम्बन्धी रोगबाट जोगाउन सहयोग पुर्याउन सक्ने सम्भावना देखाएको छ । स्ट्यानफोर्ड विश्वविद्यालयका अनुसन्धानकर्ताहरूले विकास गरेको यो प्रयोगात्मक खोपले शरीरको प्रतिरक्षा प्रणालीलाई समग्र रूपमा सक्रिय बनाउने लक्ष्य राखेको जनाइएको छ ।

परम्परागत खोपहरूले शरीरलाई कुनै विशेष भाइरस वा जीवाणुविरुद्ध लड्न सिकाउने गर्छन् । खोपको सुरुआत सन् १७९६ मा एडवर्ड जेनरले गरेयता अधिकांश खोप यही सिद्धान्तमा आधारित छन् । तर यस नयाँ अवधारणाअनुसार तयार गरिएको स्प्रेले भने शरीरभित्र रहेका प्रतिरक्षा कोषिकालाई सधैं सतर्क अवस्थामा राखेर विभिन्न किसिमका संक्रमणविरुद्ध तुरुन्त प्रतिक्रिया दिन सक्षम बनाउने प्रयास गरेको छ ।

प्रतिष्ठित वैज्ञानिक पत्रिका (साइन्स) मा प्रकाशित अध्ययनअनुसार नाकमार्फत प्रयोग गरिने यो स्प्रेले फोक्सोमा रहेका सेता रक्तकोषिकालाई सक्रिय बनाउँछ । जनावरमा गरिएको प्रारम्भिक परीक्षणमा यसको प्रभाव करिब तीन महिनासम्म देखिएको अनुसन्धान टोलीले जनाएको छ । साथै, भाइरसलाई फोक्सो हुँदै शरीरभित्र पस्नबाट उल्लेखनीय रूपमा रोक्न सक्ने संकेत पनि पाइएको छ ।

अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार यसले फ्लु, कोभिडजस्ता भाइरल रोगका साथै केही जीवाणुजन्य संक्रमण र धुलोका कारण हुने एलर्जी नियन्त्रणमा पनि सहयोग पुर्याउन सक्छ । यस उपलब्धिलाई खोप विज्ञानका क्षेत्रमा उत्साहजनक प्रगतिको रूपमा हेरिएको छ । अक्सफोर्ड विश्वविद्यालयकी प्राध्यापक डानियला फरेराले श्वासप्रश्वाससम्बन्धी रोगको रोकथाममा नयाँ दृष्टिकोण विकास हुन सक्ने बताएकी छन् ।

यद्यपि, यो अध्ययन अझै प्रारम्भिक चरणमै छ । मानवमा यसको औपचारिक परीक्षण हुन बाँकी रहेको छ । जनावर र मानिसको प्रतिरक्षा प्रणालीबीच केही भिन्नता हुने भएकाले यसको दीर्घकालीन प्रभाव र सम्भावित असरबारे थप अनुसन्धान आवश्यक रहेको वैज्ञानिकहरूले बताएका छन् ।

लिभरपुल स्कूल अफ ट्रपिकल मेडिसिनका प्राध्यापक जोनाथन बलले शरीरको प्रतिरक्षा प्रणालीलाई लामो समयसम्म अत्यधिक सक्रिय अवस्थामा राख्दा त्यसले नकारात्मक असर पार्ने सम्भावना हुन सक्ने भन्दै सावधानी अपनाउनुपर्ने सुझाव दिएका छन् ।
वैज्ञानिकहरूका अनुसार हालका खोपको विकल्पका रूपमा होइन, सहायक सुरक्षा कवचका रूपमा प्रयोग गर्न सकिने वैज्ञानिकहरूको विश्वास छ ।