'डाक्टर’ को आवरणमा राजनीति

नेपाल हेल्थ न्युज, रौतहट। निर्वाचन केवल मत माग्ने प्रक्रिया होइन, यो उम्मेदवार र मतदाताबीचको विश्वासको करार हो । तर जब यही विश्वास झुटो परिचय र भ्रामक प्रचारको भरमा निर्माण गरिन्छ, तब लोकतन्त्रको जगमै प्रश्न उठ्छ । रौतहट क्षेत्र नम्बर १ मा प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनका लागि प्रतिस्पर्धामा रहेका राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का उम्मेदवार दिलीप कुमार यादवमाथि उठेको ‘नक्कली दन्त चिकित्सक’ को आरोपले अहिले यही प्रश्नलाई केन्द्रमा ल्याएको छ ।

दन्त चिकित्सक होइनन्, तर ‘डाक्टर’ को प्रचार

नेपाल दन्त चिकित्सक संघ पर्सा शाखाले सार्वजनिक गरेको विज्ञप्तिअनुसार यादव दन्त चिकित्सक नभएको आधिकारिक रूपमा पुष्टि भएको छ । संघले जनाएको छ—छानबिनका क्रममा यादवको नाम नेपाल मेडिकल काउन्सिलमा दर्ता नरहेको, न त उनीसँग दन्त चिकित्सा सम्बन्धी कुनै शैक्षिक योग्यता नै रहेको पाइएको छ ।

तर यसको विपरीत, यादवले आफूलाई ‘डाक्टर’ भनेर आम नागरिक र मतदातामाझ प्रचार गर्दै आएको संघको आरोप छ । राजनीतिक लाभका लागि गरिएको यस्तो प्रचारलाई संघले गम्भीर अपराधको रूपमा व्याख्या गरेको छ ।

कानुनी र नैतिक दुवै प्रश्न

संघको विज्ञप्तिमा स्पष्ट शब्दमा भनिएको छ—चिकित्सक नभई चिकित्सकको परिचय दिनु केवल नैतिक विचलन मात्र होइन, कानुनी उल्लंघन पनि हो । स्वास्थ्य पेशा अत्यन्तै संवेदनशील क्षेत्र भएकाले यसमा नक्कली परिचय दिनुले समाज र जनस्वास्थ्यमा दीर्घकालीन नकारात्मक असर पार्न सक्ने चेतावनी संघले दिएको छ ।

यही आधारमा संघले यादवमाथि तत्काल छानबिन गरी कानुनी कारबाही अघि बढाउन माग गरेको छ । यसका लागि निर्वाचन आयोग र सम्बन्धित काउन्सिलमा औपचारिक उजुरीसमेत दर्ता गरिसकिएको संघले जनाएको छ ।

निर्वाचनमा ‘पहिचान राजनीति’ को जोखिम

यो प्रकरण केवल एक व्यक्तिसँग सीमित छैन । पछिल्ला वर्षहरूमा नेपालमा ‘डाक्टर’, ‘इन्जिनियर’, ‘विशेषज्ञ’ जस्ता पहिचानलाई राजनीतिक ब्रान्डको रूपमा प्रयोग गर्ने प्रवृत्ति बढ्दो छ । स्वास्थ्य क्षेत्रका व्यक्तिहरूप्रति समाजमा रहेको सम्मान र विश्वासलाई राजनीतिक पूँजी बनाउने प्रयास सकारात्मक पनि हुन सक्छ, तर जब त्यो पहिचान नै नक्कली हुन्छ, तब त्यसले सम्पूर्ण पेशा र प्रणालीलाई नै बदनाम गर्ने खतरा पैदा गर्छ ।

विशेषज्ञहरू भन्छन्—यदि यस्ता घटनामा कडा कारबाही भएन भने भोलि अरू क्षेत्रमा पनि नक्कली परिचय बोकेका उम्मेदवारहरू खुलेआम निर्वाचनमा उत्रन सक्ने वातावरण बन्न सक्छ ।

जनस्वास्थ्य र लोकतन्त्र दुवैको सवाल

नेपाल दन्त चिकित्सक संघले यस प्रकरणलाई केवल चुनावी विवादका रूपमा नहेर्न आग्रह गरेको छ । संघका अनुसार, नक्कली चिकित्सकको प्रचारले जनस्वास्थ्यमा भ्रम सिर्जना गर्नुका साथै, चिकित्सा पेशाप्रति आम नागरिकको विश्वास कमजोर बनाउने जोखिम रहन्छ ।

“आज राजनीति हो, भोलि उपचारको नाममा पनि यस्तै भ्रम फैलिन सक्छ,” संघको चेतावनी छ ।

अब प्रश्न राज्यको

प्रश्न उठ्छ—

• के निर्वाचन आयोगले उम्मेदवारको सार्वजनिक परिचयबारे पर्याप्त छानबिन गर्छ ?
• के ‘डाक्टर’ भन्ने शब्द चुनावी नारामै सीमित रहने कि त्यसका लागि कडा प्रमाण चाहिने ?
• र सबैभन्दा महत्वपूर्ण—झुटो परिचयको भरमा राजनीति गर्नेलाई राज्यले कस्तो सन्देश दिन्छ ?

रौतहट–१ को यो घटना एक व्यक्तिको कथा मात्र होइन, यो सार्वजनिक विश्वास, पेशागत मर्यादा र लोकतान्त्रिक जवाफदेहिताको परीक्षा हो । यसको निष्कर्षले भविष्यका निर्वाचनहरूमा उम्मेदवारको सत्यता कति गम्भीर रूपमा जाँचिन्छ भन्ने दिशासमेत तय गर्नेछ ।