एक महिला दुई व्यक्तिबाट एकैपटक गर्भवती भएको दुर्लभ घटना

नेपाल हेल्थ न्युज, काठमाडौं । सन् २०१८ मा एउटा अनौठो घटना सार्वजनिक भयो, जब एक महिला आफ्ना दुई वर्षका जुम्ल्याहा छोराको पितृत्व सुनिश्चित गर्न परीक्षण गराउन गइन्। परीक्षणका नतिजाले वैज्ञानिकहरूलाई नै अचम्ममा पार्‍यो—दुवै बालक एउटै आमाबाट जन्मिए पनि उनीहरूका बुवा फरक–फरक रहेका थिए।

यो दुर्लभ जैविक अवस्थालाई “हेटरोप्याटर्नल सुपरफिकन्डेशन” भनिन्छ। विश्वभर अहिलेसम्म यस्ता घटना अत्यन्तै सीमित संख्यामा मात्र अभिलेख गरिएका छन्।

कसरी भयो पुष्टि

पितृत्व परीक्षणका क्रममा वैज्ञानिकहरूले बच्चा, आमा र सम्भावित बुवाको डीएनए तुलना गर्छन्। यसका लागि माइक्रोस्याटलाइट मार्कर भनिने प्रविधि प्रयोग गरिन्छ, जसले डीएनएका साना अंशहरूको विश्लेषण गरेर आनुवंशिक समानता पत्ता लगाउँछ।

सामान्यतया बच्चाको आधा आनुवंशिक संरचना आमासँग मिल्छ भने बाँकी आधा वास्तविक बुवासँग मिल्ने गर्छ। तर यस घटनामा जुम्ल्याहामध्ये एक बच्चाको डीएनए मात्रै परीक्षणका लागि आएका पुरुषसँग मेल खायो, अर्कोको मिलेन। परीक्षण दोहोर्‍याएर पनि नतिजा उही आएपछि वैज्ञानिकहरूले यो दुर्लभ अवस्थाको पुष्टि गरेका थिए।

किन हुन्छ यस्तो ?

विशेषज्ञहरूका अनुसार यस्तो घटना हुनका लागि केही असामान्य अवस्था एकैपटक मिल्नुपर्छः

• एउटै महिलाले छोटो समयभित्र दुई फरक पुरुषसँग यौनसम्पर्क राख्नु
• एउटै मासिक चक्रमा एकभन्दा बढी डिम्ब उत्पादन हुनु
• ती सबै डिम्ब फरक–फरक शुक्राणुबाट निषेचित हुनु

यी सबै प्रक्रिया एकैपटक मिल्नु अत्यन्त दुर्लभ हुने भएकाले यस्तो घटना कमै देखिन्छ।

जैविक कारण

महिलाको शरीरबाट निस्किएको डिम्ब सामान्यतया २४ घण्टाभन्दा कम समय मात्र सक्रिय रहन्छ। तर कहिलेकाहीँ फरक समयमा डिम्ब निस्कन सक्छ, जसले फरक समयमा निषेचन हुने सम्भावना बढाउँछ। यदि ती डिम्ब फरक पुरुषका शुक्राणुबाट निषेचित भए भने जुम्ल्याहा बच्चाहरूका बुवा फरक हुन सक्छन्।

किन कम भेटिन्छन् यस्ता घटना ?

धेरैजसो अवस्थामा मानिसहरूले पितृत्व परीक्षण गराउँदैनन्, जसका कारण यस्ता घटनाहरू पहिचान नै हुँदैनन्। साथै, व्यक्तिगत गोपनीयता र नैतिकताको कारण पनि यस विषयमा गहिरो अनुसन्धान गर्न सीमितता हुन्छ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार यस्तो घटना जैविक रूपमा सम्भव भए पनि अत्यन्त दुर्लभ भएकाले वैज्ञानिकहरूका लागि अझै चासोको विषय बनेको छ। बीबीसी