किन टेकु र पाटनबाहेक अस्पतालले रुघाखोकीका बिरामी लिन मानेनन् ?

जनस्वास्थ्य सरोकार, काठमाडौँ ।   कोरोना संक्रमणको आशंकामा अस्पतालमा बिरामीको भिड बढेको छ । टेकु र पाटन अस्पतालका आइसोलेसन वार्ड भरिएका छन् । तर, यो संगिन घडीमा अरू अस्पताल रुघाखोकी र ज्वरोका कुनै पनि बिरामी भर्ना नलिएर जिम्मेवारीबाट पन्छिएका छन् । सरकारले ५० बेडभन्दा माथिका सबै अस्पताललाई ज्वरो क्लिनिक सञ्चालन गरेर उपचार गर्न निर्देशन दिए पनि अटेर गरेका हुन् । सरकारको निर्णयमा सहमति जनाएर पनि कार्यान्वयन नगरेको स्वास्थ्य मन्त्रालयले जनाएको छ । कोरोना भएको हुन सक्ने भन्दै ज्वरो आएका बिरामीलाई फिर्ता पठाउने ग्रान्डी इन्टरनेसनल र अल्का अस्पताललाई मन्त्रालयले स्पष्टीकरणसमेत सोधेको छ । मंगलबार मन्त्रालयमै बोलाएर स्पष्टीकरण सोधिएको मन्त्रालयका प्रमुख विशेषज्ञ डा. रोशन पोखरेलले बताए । अस्पतालहरूले उपचारको जिम्मा मेडिकल अफिसरलाई दिने र बिरामी आए माथिको निर्देशन भनेर फर्काउने गरेको भेटिएको मन्त्रालय स्रोतले जनायो । हेटौँडाका ६५ वर्षका एक बिरामी सोमबार रातभर काठमाडौंका विभिन्न अस्पताल चहारे । वीर, त्रिवि शिक्षण, कान्तिपुर, ब्लुक्रस र किस्ट अस्पताल धाउँदा पनि कतै भर्ना पाएनन् । यस्तो सूचना पाएपछि मन्त्रालयको दबाबमा उनलाई किस्ट अस्पतालमा भर्ना गरिएको थियो । टेकु र पाटनका आइसोलेसन वार्ड भरिएपछि र अन्य अस्पतालले भर्ना नलिएपछि नयाँ बिरामीको उपचारमै समस्या भएको छ । टेकुमा ५ आइसोलेसन र ४ आइसियु बेड छन् । त्यस्तै, पाटनमा ५ आइसोलेसन र ७ आइसियु बेड छन् । आइसियु बेडमा भने अन्य बिरामी राख्ने गरिएको पाटन अस्पतालले जनाएको छ । सरकारले कोरोना संक्रमितको उपचारका लागि टेकु र पाटनसँगै वीर, त्रिवि शिक्षण र सिभिल अस्पताललाई पनि जिम्मा दिएको थियो । तर, सिभिल, त्रिवि शिक्षण र वीर अस्पतालले कुनै तयारी नै गरेका छैनन् । उनीहरूले बिरामीका लागि बेडसमेत छुट्याएका छैनन् । शिक्षण अस्पतालका कार्यकारी निर्देशक प्रा.डा. प्रेमकृष्ण खड्गाले कुनै तयारी नभएको बताए । यी अस्पतालले गरिब बिरामीको उपचार गर्ने अस्पताल भएकाले कोरोना संक्रमितलाई भर्ना गर्न नसक्ने बताउँदै आएका छन् । टेकु अस्पतालका अनुसार तयारी अपुग भएको भन्दै सशस्त्र प्रहरी अस्पतालले समेत बिरामी लिन मानेको छैन । देशभरबाट कोभिड–१९ आशंका गरिएका बिरामी टेकु पठाइएको अस्पतालका निर्देशक डा. सागरराज भण्डारीले बताए । सशस्त्रको अस्पतालमा समेत कोरोना शंकास्पद बिरामी राख्ने व्यवस्था नभएको खबर पाएपछि अब नयाँ बिरामी कहाँ पठाउने अन्योल भएको उनको भनाइ छ । अब उपत्यकाबाहिर पनि कोरोना परीक्षण  सरकारले उपत्यकाबाहिर पनि कोरोना भाइरस परीक्षण गर्ने भएको छ । बिपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान धरान, पोखरा स्वास्थ्य विकास प्रतिष्ठान पोखरा र भेरी अस्पताल नेपालगन्जमा परीक्षण हुने भएको हो । कोरोना रोकथाम तथा नियन्त्रण उच्चस्तरीय समन्वय समितिको मंगलबारको बैठकले तीन अस्पतालमा यथाशीघ्र परीक्षण सुरु गर्न स्वास्थ्य मन्त्रालयलाई निर्देशन दिएको छ । स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार प्रदेशमा रहेका विश्व स्वास्थ्य संगठनका प्रतिनिधिले नमुना संकलन गर्नेछन् र परीक्षणस्थलसम्म पु¥याउने काम समाजिक विकास मन्त्रालयले गर्नेछ । ती अस्पतालमा परीक्षण सुरु नहुँदासम्म नमुना संकलन गरेर हवाईमार्गबाट काठमाडौं ल्याइने भएको छ । यसको व्यवस्थापन मिलाउन पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयलाई दिएको छ । देशभरबाट स्वास्थ्यकर्मीका लागि एक लाख सुरक्षा सामग्री माग, तर छैन  देशभर कोरोनाका शंकास्पद बिरामी बढिरहेका छन् । तर, तिनको उपचारमा स्वास्थ्यकर्मी असुरक्षित रूपमा खटिनुपरेको छ । स्वास्थ्यकर्मीले सुरक्षाका लागि लगाउनुपर्ने पर्सनल प्रोटेक्टिभ इक्युपमेन्ट (पिपिई) नै सरकारले दिन सकेको छैन । सरकारले प्रत्येक प्रदेशमा ५० थानका दरले मात्रै पिपिई पठाएको छ । जब कि देशभर एक सय २५ सरकारी अस्पताल, दुई हजार २० स्वास्थ्य केन्द्र र तीन सय ६५ निजी अस्पताल छन् । स्वास्थ्य सेवा विभागका महानिर्देशक महेन्द्र श्रेष्ठका अनुसार प्रत्येक अस्पतालले पाँच हजारभन्दा बढी पिपिई माग गरेका छन् । श्रेष्ठका अनुसार हालै ३३ हजार पिपिईको टेन्डर भएको छ । तर, नाका बन्द र लकडाउनका कारण समयमा ल्याउन सक्ने अवस्था नहुन सक्छ । युनिसेफमार्फत ४६ हजार, चीन सरकारसँग २० हजार, युएनएफपिएमार्फत दुई हजार, ग्लोबल फन्डमार्फत ६ सय माग गरिएको उनले बताए । एक सिफ्टमा तीन पिपिई खर्च हुन्छ । दिनमा तीन सिफ्ट कोरोना संक्रमित बिरामी हेरिन्छ । यस आधारमा एक महिनाका लागि एक लाख ३० हजार बढी पिपिई आवश्यक पर्ने अनुमान सरकारको छ । त्यस्तै, प्रत्येक स्वास्थ्य संस्थाका लागि १० हजारका दरले मास्क आवश्यक छ । सुरक्षा उपकरण अभाव हुने देखिएपछि स्वास्थ्यले अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगको अपेक्षा गरेको छ । स्वास्थ्य मन्त्रालय एक हप्ताभित्र पिपिई व्यवस्थापन गर्न लागिरहेको बताउँछ । स्वास्थ्यमन्त्री भानुभक्त ढकालले चीन र भारत जहाँबाट भेटिए पनि अत्यावश्यक उपकरण ल्याउने बताए । यसका लागि परराष्ट्र मन्त्रालयले समन्वय गरिरहेको र उपकरण पाउनासाथ सरकारले चार्टर विमान पठाउने तयारी छ । कोरोना परीक्षण किट भने आवश्यक मात्रामा रहेको राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रगोगशालाकी निर्देशक डा. रुणा झाले बताइन् । ‘१० हजारसम्म परीक्षण गर्न सक्ने गरी व्यवस्था छ,’ उनले भनिन् ।  नयाँपत्रीकाबाट