बालबालिकामा क्यान्सरः  रोकथामभन्दा बढी महत्वपूर्ण प्रारम्भिक पहिचान -डा. ऋतु लामिछाने

नेपाल हेल्थ न्युज, काठमाडौं । बालबालिकामा देखिने क्यान्सरको विषय निकै जटिल र चुनौतीपूर्ण छ ।

वयस्कमा जस्तो स्पष्ट कारण वा रोकथामका उपाय बाल क्यान्सरमा प्रायः हुँदैनन् । त्यसैले हाम्रो मुख्य ध्यान प्रारम्भिक पहिचानमा केन्द्रित हुनुपर्छ ।

ज्वरो आउनु, पेट दुख्नु, खेल्दा ठोक्किएर निलो डाम आउनु, तौल घट्नु—सामान्य कारणले पनि देखिन सक्छन् । त्यसैले हरेक लक्षणलाई क्यान्सर नै हो भनेर डराउनु उचित होइन ।  बाल क्यान्सरका लागि नियमित स्क्रिनिङ परीक्षणहरू उपलब्ध नभएकाले अभिभावक र स्वास्थ्यकर्मीले प्रारम्भिक चेतावनी संकेतलाई चिन्न अत्यन्त जरुरी हुन्छ ।

बाल क्यान्सरका ‘रेड फ्ल्याग’ संकेत 

• दुई हप्ता वा त्योभन्दा बढी समयसम्म ज्वरो आउने 
•  बिहान उठ्दा टाउको धेरै दुख्ने र सँगै बान्ता हुने  
• शरीरमा सानो रातो दाना आउने
• कुनै ठोस कारणबिना निलो डाम आउने, गिँजा र नाकबाट रगत आउने, शरीरमा साना रातो दाना देखिने 
•  बिना कारण तौल घट्ने 
•   रक्तअल्पता र छिटो थकान
•  शरीरमा गाँठा–गुठी देखिने
• घाँटी,  पेट वा शरीरका अन्य भागमा गाँठा देखिने

ब्लड क्यान्सरः चिन्नैपर्ने लक्षण
बालबालिकामा सबैभन्दा धेरै देखिने क्यान्सरमध्ये एक हो ब्लड क्यान्सर । 

• लामो समयसम्म ज्वरो
•  जोर्नी तथा खुट्टा दुख्ने
•  निलो डाम आउने
•  गिँजा वा नाकबाट रगत बग्ने
•  तौल घट्ने
• घाँटीमा गिर्खा देखिने

बालबालिकामा ब्रेन ट्युमर 
 

बालबालिकामा दोस्रो सबैभन्दा धेरैलाई हुने क्यान्सरमध्ये एक हो ब्रेन ट्युमर । 

•   लगातार टाउको दुख्ने (विशेषगरी बिहान)
•  बान्ता हुने
• आँखाको दृष्टि धमिलो हुने
• आँखा डेरो हुने
• सन्तुलन गुम्ने, लडखडाएर हिँड्ने
• व्यवहार वा सक्रियतामा परिवर्तन

बालबालिकामा बोन ट्युमर
यदि बच्चालाई हड्डीमा निरन्तर दुखाइ, हात–खुट्टा वा मेरुदण्ड नजिक गाँठा देखिएको अवस्थामा बोन ट्युमरको शंका गर्न सकिन्छ ।

बालबालिकामा किड्नीको ट्युमर
यो ३ देखि ५ वर्ष मुनिका बालबालिकामा देखिनसक्छ । यसलाई विल्म्स ट्युमर पनि भनिन्छ । 

•  पेट फुल्दै जाने
• नुहाउँदा पेटमा डल्लो महसुस हुने
•  पिसाबको रङ रातो हुने
•  खाना रुचि नहुने
• थकान बढ्ने

समयमै चिकित्सकसँग परामर्श, आवश्यक परीक्षण र प्रारम्भिक निदानले बाल क्यान्सरको उपचार सम्भावना उल्लेखनीय रूपमा बढाउँछ । 

राजधानीमै ढिलो उपचार खोज्ने यथार्थ

• प्रारम्भिक लक्षणलाई सामान्य ठानेर बेवास्ता गर्ने
•  स्वास्थ्यकर्मी पनि बाल क्यान्सरका चेतावनी संकेतबारे पर्याप्त संवेदनशील नहुने 
•  सामान्य ज्वरो ठानेर उपचारमा ढिलाई गर्ने