पोषणबाट समृद्धिः पाचन स्वास्थ्यलाई प्राथमिकता दिने बेला आएको छ

नेपाल हेल्थ न्युज, काठमाडौं । हरेक वर्ष मे २९ का दिन विश्व पाचन स्वास्थ्य दिवस मनाउने गरिएको छ ।  यसको उद्देश्य पाचन स्वास्थ्यप्रति जनचेतना फैलाउनु हो । यस वर्षको नारा ‘तपाईंको पाचन स्वास्थ्यः पोषणबाट समृद्धि रहेको छ ।

विश्व ग्याँस्ट्रोइन्टेरोलोजी अर्गनाइजेसन (डब्लुजीओ) को आयोजनामा हरेक वर्ष यो दिवस मनाउने गरिएको छ । यसले पाचन रोगहरूको रोकथाम, निदान, उपचार र व्यवस्थापनबारे सार्वजनिक स्तरमा संवाद र जनचेतना फैलाउने उद्देश्य राखेको छ ।

समग्र स्वास्थ्यको मेरुदण्ड
पाचन प्रणाली खाना पचाउने अंग मात्रै नभई हाम्रो शरीरको ऊर्जाशक्ति, रोग प्रतिरोध क्षमता र मानसिक सन्तुलनसँग समेत गाँसिएको छ । हाम्रो पाचन प्रणालीले राम्रोसँग काम गरेपछि मात्र सम्पूर्ण शरीरमा सकारात्मक प्रभाव पर्छ । ‘पाचन स्वास्थ्यलाई सुधार गर्नु भनेको आफ्नो जीवनशैली परिवर्तन गर्नु हो’— वरिष्ठ ग्याँस्ट्रोइन्टेरोलोजी सर्जन प्रा.डा. सुनिल कुमार शर्मा भन्नुहुन्छ—‘हामीले के खाने, कसरी खाने, कहिले खाने भन्ने कुरा पाचन प्रणालीसँग प्रत्यक्ष सम्बन्धित हुन्छ ।’ यस वर्षको विश्व पाचन स्वास्थ्य दिवसले सन्तुलित आहार, पर्याप्त पानी सेवन र सचेत खानपान जस्ता व्यवहार अपनाएर मात्रै पनि पाचन स्वास्थ्यमा ठूलो सुधार ल्याउन सकिने सन्देश दिन खोजेको छ । 

सन्तुलित आहार
प्राकृतिक खाना, फाइबरयुक्त तरकारी, फलफूल र पुरै अन्नले भरिएको खाना पाचन प्रणालीका लागि अत्यन्त लाभदायक मानिन्छ ।
 

पानीको महत्व
पाचन प्रक्रियालाई सहज बनाउने सबैभन्दा सजिलो उपाय पर्याप्त पानी पिउनु हो ।
 

सचेत खानपान
भोक लाग्दा मात्रै खाने, बिस्तारै चपाएर खाने, र खाना खाने क्रममा डिजिटल उपकरणबाट टाढा रहने अभ्यासले खाना पचाउने प्रक्रियालाई सहयोग पुर्याउँछ । 
 

सामाजिक सहभागिता र जनचेतना
विश्व पाचन स्वास्थ्य दिवस २०२५ ले सबै उमेर समूह, पेशा र पृष्ठभूमिका व्यक्तिहरूलाई पाचन स्वास्थ्यसम्बन्धी छलफलमा सहभागी हुन आमन्त्रण गरेको छ ।  ‘पाचन स्वास्थ्यबारे खुलेर कुरा गर्नु आवश्यक छ’— प्रा.डा. शर्मा भन्नुहुन्छ—‘शरीरलाई सुन्ने र सानो संकेतलाई पनि गम्भीरतापूर्वक लिन सकेमा धेरै रोगहरू रोक्न सक्ने पहिलो पाइला हो ।’
 

आजको सानो कदम, भोलिको ठूलो सुधार
पाचन स्वास्थ्यलाई नजरअन्दाज गर्नु अब सम्भव छैन । हामीले खाने कुरा, जीवनशैली र मानसिक स्वास्थ्यबीचको सम्बन्ध बुझेर पाचन प्रणालीलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ ।यस विश्व पाचन स्वास्थ्य दिवसमा हामी सबैले एक प्रण गरौँ—‘स्वस्थ पेटको सुरुवात् सचेत खानपान र समुचित पोषणबाट सम्भव छ ।’ नेपालमा पाचन स्वास्थ्यको अवस्था सुधारोन्मुख भए पनि चुनौतीहरू धेरै छन् । राज्यले पोषण र पाचन स्वास्थ्य नीति निर्माण, खोप र स्वास्थ्य सेवा सुधार, शिक्षा र जनचेतना एवं अनुसन्धान र निगरानीमा ध्यान दिन आवश्यक छ । यसले दीर्घकालीन कुपोषण र बाल मृत्युदर घटाउन साथै समग्र पाचन स्वास्थ्य सुधार गर्न मद्दत पुर्याउनेछ ।