अलविदा भन्दै हराए डाक्टरः एउटा पीडादायी मौनता

नेपाल हेल्थ न्युज, काठमाडौं । सामाजिक सञ्जालमा एउटा भावुक स्टाटस लेखेपछि एकजना सरकारी चिकित्सक डा. केशव श्रेष्ठ अचानक सम्पर्कविहीन भएका छन् । सरकारी स्वास्थ्य सेवामा समर्पित भावनाका साथ काम गर्दै आएका उनले एकाएक फेसबुकमा “अलविदा” को भाव बोकेको स्टाटस लेखेपछि न त उनी फोनमा भेटिन्छन्, न त घरमा । उनको अन्तिम मोबाइल लोकेशन काठमाडौंको चाबहिलमा देखिएको छ । अहिले प्रहरी टोली खोजीमा खटिएको छ ।

डेढ घण्टाअघि लेखिएको स्टाटस, अनि सन्नाटा...
असार महिनाको एक साँझ, सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमा डा. श्रेष्ठले लामो स्टाटस लेखे—“२५ महिनाको सेवामा १८ महिना अस्पतालको निमित्त प्रमुखको जिम्मेवारी पाएँ । दिनरात खटिएँ, अस्पताल सुधार्न लागेँ। तर सुधारको प्रयासले केहीलाई चित्त बुझेन। मलाई झूठा आरोप लगाएर, राजनीतिक दबाब र धम्की दिएर सरुवा गरियो ।”

यो स्टाटस लेखिएको केही समयपछि नै उनका सबै सम्पर्क बन्द भए । मोबाइल अफ छ । परिवारजन र सहकर्मी चिन्तित छन् । सामाजिक सञ्जालमा प्रतिक्रियाको ओइरो लागेको छ— कोही उनको साहसको प्रशंसा गरिरहेका छन्, कोही उनको अवस्था बारे चिन्तित छन् ।

रामेछाप अस्पतालमा सुधारको प्रयास
डा. श्रेष्ठले रामेछाप जिल्ला अस्पतालमा झन्डै २५ महिना सेवा दिए । त्यसमध्ये १८ महिना उनले अस्पतालको निमित्त मेडिकल सुपरिन्टेन्डेन्टको रूपमा नेतृत्व सम्हाले ।

उनले अस्पतालको सेवा सुधारमा व्यापक परिवर्तन ल्याउने प्रयास गरेको उल्लेख गरेका छन् । उनका अनुसार, उनी प्रमुख भएपछि भ्रष्टाचारमा संलग्न र नियमितता नदेखाउने कर्मचारीहरू भाग्न थाले । अस्पताललाई व्यवस्थित बनाउँदै उनले हरेक कामलाई लेखापरीक्षण (कथागत लेखाजोखा) प्रणालीमा ल्याउने कोशिस गरे ।

राजनीतिक दबाब र धम्कीको आरोप
तर सुधारको यो प्रयास सधैं सहज रहन सकेन । स्टाटसमा उल्लेख भएअनुसार, रामेछाप–८ का पूर्व वडाध्यक्ष केदार कार्कीले उनीमाथि राजनीतिक दबाब र धम्की दिने काम गरे ।

“उसले मागेको पैसा नदिएको र एक कार्यालय सहयोगीलाई जागिर नदिएको कुरामा रिस उठाएर मलाई झूठा आरोप लगाउँदै सरुवा गराउन सफल भयो,” डा. श्रेष्ठको आरोप छ ।

उनको भनाइमा, एप्रोन नलगाएको कारण एकजना डाक्टरलाई सोधपुछ गर्दा ती डाक्टर आक्रोशित भएर केदार कार्कीलाई बोलाए र श्रेष्ठको कार्यकक्षमै उनलाई धम्क्याए । “तीन दिनमा तेरो सरुवा गरिन भने मेरो नाम पनि केदार होइन,” भन्ने धम्कीसमेत दिएको उनी बताउँछन् ।

सरुवा र असन्तुष्टि
डा. श्रेष्ठ असार मसान्तमा बागमती प्रदेशको स्वास्थ्य मन्त्रालय, हेटौंडा सरुवा भएका थिए । तर उनले आफ्नो सरुवा नियोजित चालका रूपमा चित्रण गरेका छन् ।

स्टाटसमा उनले स्पष्ट रूपमा लेखेका छन्— झूठा आरोप, व्यक्तिगत र राजनीतिक रिसइवी, अनि आर्थिक चलखेलमा मलाई रामेछापबाट हटाइएको हो । म अस्पताल सुधार्न लाग्दा बाधकहरू नै हाबी भए ।

प्रहरीको खोजी अभियान
डा. श्रेष्ठ सम्पर्कविहीन भएपछि जिल्ला प्रहरी कार्यालय रामेछाप र काठमाडौं प्रहरी परिसरले संयुक्त खोजी अभियान थालेका छन्।
रामेछापका डिएसपी प्रदीप कुमार सिंह का अनुसार, “उहाँको मोबाइल अफ छ । लोकेशन ट्रयाक गर्दा चावहिल, काठमाडौंमा देखिएकोले काठमाडौं प्रहरीले खोजी कार्य अघि बढाएको छ ।”

सामाजिक सञ्जालमा लेखिएको स्टाटसलाई समेत प्रहरीले गम्भीरतापूर्वक लिएको छ । उनीमाथि भएको भनिएको राजनीतिक हस्तक्षेप र धम्कीको आरोपबारे अनुसन्धानको प्रक्रिया पनि थालिएको प्रहरीले जनाएको छ ।

चिकित्सा क्षेत्रमा असुरक्षा र मनोवैज्ञानिक दबाब ?
डा. श्रेष्ठको केसले चिकित्सा क्षेत्रमा कार्यरत चिकित्सकहरूको सुरक्षामाथि समेत प्रश्न उठाएको छ ।

चिकित्सकले चिकित्सा सेवा दिनेतर्फ समर्पित हुँदा पनि राजनीतिक हस्तक्षेप, धम्की, सरुवा मार्फत् मानसिक दबाब सिर्जना हुनु गम्भीर विषय हो । के स्वास्थ्य सेवा सुधार्न खोज्ने चिकित्सकहरूले यस्तै संकट व्यहोर्नुपर्छ ?

डा. श्रेष्ठको स्टाटसमा व्यक्त गरिएको पीडा केवल व्यक्तिगत नभएर संस्थागत व्यवस्थामाथिको प्रश्नजस्तै देखिन्छ ।

अन्त्यमा – “एक डाक्टरको मौनता“
सामाजिक सञ्जालमा अल विदा लेख्ने एक डाक्टर अहिले हराएका छन् । उनका शब्दहरू भावनात्मक थिए, पीडाले भरिएका थिए ।

उनको नियति अहिले अनिश्चित छ, तर उनले उठाएको मुद्दा भने अत्यन्त महत्वपूर्ण छ— स्वास्थ्य संस्थामा सुधार गर्न लाग्ने नेतृत्वहरूलाई संरक्षण छैन भने सुधार कसरी सम्भव हुन्छ ?

डा. श्रेष्ठको अवस्था सुरक्षित होस्, उनको खोजी चाँडै सफल होस् भन्ने आशा गर्दै यो घटना चिकित्सा प्रणालीको संरचना, सुरक्षा र स्वतन्त्रताबारे गहिरो बहसको विषय बन्न पुगेको छ ।