किशोरकिशोरीमा चिकित्सकको सल्लाहबिना औषधि सेवनको प्रवृत्ति बढ्दो

नेपाल हेल्थ न्युज, काठमाडौं । जापानमा गरिएको एक अध्ययनले हाईस्कुल तहका विद्यार्थीमध्ये उल्लेख्य संख्याले चिकित्सकको सल्लाहबिनै औषधि प्रयोग गरिरहेको तथ्य सार्वजनिक गरेको छ। स्वास्थ्य मन्त्रालयअन्तर्गतको अनुसन्धान टोलीले आर्थिक वर्ष २०२४ मा गरेको सर्वेक्षण अनुसार, करिब १० प्रतिशत विद्यार्थीले पछिल्लो एक वर्षमा बारम्बार यस्ता औषधि सेवन गरेको बताएका छन्।

औषधि दुरुपयोगको अनुभव भएका विद्यार्थीमध्ये ४.६ प्रतिशतले दैनिक रूपमा औषधि प्रयोग गर्ने गरेको बताएका छन् भने ६.३ प्रतिशतले हप्तामा केही पटक सेवन गर्ने गरेका छन्। यी दुवै समूह जोड्दा करिब १० प्रतिशत पुग्छ।

सर्वेक्षणका क्रममा विद्यार्थीहरूलाई ‘मूड परिवर्तन गर्न वा उत्तेजना प्राप्त गर्न’ निर्धारित मात्रा भन्दा बढी वा बारम्बार औषधि प्रयोग गरेको अनुभव छ कि छैन भन्ने प्रश्न सोधिएको थियो।

समग्र रूपमा हेर्दा, सबै हाईस्कुल विद्यार्थीमध्ये औषधि दुरुपयोगको दर करिब १.४ प्रतिशत रहेको देखिएको छ, जुन करिब ७० मध्ये १ जनाको अनुपात हो। लिङ्गका आधारमा हेर्दा, पुरुष विद्यार्थीमा यो दर ०.९ प्रतिशत र महिला विद्यार्थीमा १.७ प्रतिशत रहेको छ।

यस पटकको सर्वेक्षणमा पहिलोपटक औषधि प्रयोगको आवृत्तिलाई समेत समेटिएको हो। सेप्टेम्बर २०२४ देखि फेब्रुअरी २०२५ सम्म सञ्चालन गरिएको सर्वेक्षणमा करिब ५१ हजार विद्यार्थी सहभागी थिए। अध्ययनले विशेषगरी दुखाइ कम गर्ने गैर–प्रिस्क्रिप्सन औषधिको अत्यधिक प्रयोग युवामाझ बढ्दो समस्याका रूपमा देखिएको उल्लेख गरेको छ।

जापानको स्वास्थ्य मन्त्रालयले हरेक तीन वर्षमा हाईस्कुल विद्यार्थीहरूमा मदिरा सेवन, धूम्रपान र औषधि दुरुपयोग सम्बन्धी राष्ट्रिय सर्वेक्षण गर्दै आएको छ। यसअघि सन् २०२१ मा गरिएको सर्वेक्षणमा १.६ प्रतिशत विद्यार्थीले गैर–प्रिस्क्रिप्सन औषधि दुरुपयोग गरेको तथ्याङ्क सार्वजनिक भएको थियो।