हिजो शोषित नर्स, आज सांसद र स्वास्थ्य मन्त्री 

स्वास्थ्य प्रणालीको मेरुदण्ड के होर ? धेरैले अस्पताल, प्रविधि वा डाक्टर सम्झन सक्छन्। तर वास्तविकता के हो भने—नर्सिङ पेशा बिना कुनै पनि स्वास्थ्य प्रणालीको कल्पना सम्भव छैन।

बिरामीको प्रत्यक्ष हेरचाहदेखि अस्पताल व्यवस्थापनसम्म, नर्सहरूको भूमिका गहिरो, संवेदनशील र अत्यन्त जिम्मेवार हुन्छ। उनीहरू केवल स्वास्थ्यकर्मी होइनन्—उनीहरू सेवा, सहानुभूति र समर्पणका जीवित प्रतीक हुन्।

विडम्बनाः मेरुदण्ड नै कमजोर बनाइयो

यति महत्वपूर्ण पेशा हुँदाहुँदै पनि, नेपालमा नर्सिङ पेशा वर्षौंसम्म शोषण र अवमूल्यनको चक्रमा फसेको छ।

• न्यून पारिश्रमिक
• रोजगारीको असुरक्षा
• पेशागत सम्मानको अभाव

यी कारणले गर्दा हजारौं दक्ष नर्सहरू विदेश पलायन हुन बाध्य भए।
युरोप, अमेरिका, क्यानडा र अष्ट्रेलियाले नेपाली नर्सहरूको क्षमता चिने—अनि खुलेर अवसर दिए। आज ती देशका उत्कृष्ट अस्पतालहरूमा नेपाली नर्सहरू उच्च पदमा कार्यरत छन्।

यो हामीका लागि गर्वको विषय हो।
तर प्रश्न अझै उस्तै छ—आफ्नै देशले किन चिन्न सकेन र ?

लैङ्गिक दृष्टिकोणको छायाँ

नर्सिङ पेशा महिलासँग जोडिएको कारण, समाजमा अझै पनि एउटा गलत धारणा जीवित छ—
 'नर्सहरूले के नै गर्न सक्छन् र ?'

• यही सोचले नर्सहरूलाई आवाज उठाउनबाट रोक्यो।
• यही सोचले उनीहरूको नेतृत्व क्षमतालाई ओझेलमा पार्यो।

तर समय बदलिएको छ।
अब नर्सहरू केवल सेवा दिने भूमिकामा सीमित छैनन्—नेतृत्व लिन सक्षम छन् भन्ने प्रमाण दिइसकेका छन्।

इतिहासको नयाँ पानास् संसददेखि मन्त्रालयसम्म

हालैको निर्वाचनले एउटा महत्वपूर्ण सन्देश दिएको छ—
पाँच जना नर्सहरू संसदमा निर्वाचित भएका छन्।

त्यसमाथि, अझ गौरवको कुरा—
 इतिहासमै पहिलो पटक एक प्राध्यापक नर्स स्वास्थ्य मन्त्री नियुक्त भएकी छन्।

यो केवल एउटा पद प्राप्ति होइन,
यो सम्पूर्ण नर्सिङ समुदायको पहिचान र सम्मानको विजय हो।

'नर्स मन्त्री कसरी ?'—संकुचित सोचको प्रतिविम्ब

दुर्भाग्यवश, अझै पनि केही आवाजहरू सुनिन्छन्—
 “नर्स मन्त्री कसरी बन्न सक्छ ?”

तर यथार्थ के हो भने—
नर्स कुनै पनि डाक्टर वा अन्य स्वास्थ्यकर्मीभन्दा कम सक्षम छैनन्।

नर्सिङ पेशामा पनि विभिन्न तह र जिम्मेवारीहरू छन्। उनीहरूले उच्च शिक्षा हासिल गरेर नीति निर्माण र नेतृत्वदायी भूमिका निर्वाह गर्न सक्छन्। यदि एमबीबीएस गरेका चिकित्सकलाई योग्य मानिन्छ भने, नर्सिङमा स्नातकोत्तर गरेका व्यक्ति किन अयोग्य ठहरिनुपर्ने ? यो प्रश्नले हाम्रो समाजमा अझै बाँकी रहेको भेदभाव र हीनताबोधलाई उजागर गर्छ।

संघर्षदेखि सफलताः परिवर्तनको कथा

हिजो

• ५ हजार रुपैयाँको जागिर
• स्वयंसेवाको नाममा शोषण
• आवाज उठाउँदा जागिरबाट निष्कासन

आज

• संसद
• नीति निर्माण
• मन्त्रालयको नेतृत्व

यो केवल व्यक्तिगत सफलता होइन—
यो संघर्ष, साहस र परिवर्तनको जीवित कथा हो।

अबको बाटोःदृष्टिकोण परिवर्तन

एक समय थियो, जहाँ नर्सलाई सचिवजस्तो पदमा देख्न पनि कठिन थियो।
महाशाखा प्रमुख बन्न समेत ठूलो संघर्ष गर्नुपर्थ्यो।

तर आज—
नर्स स्वास्थ्य मन्त्री बनेका छन्।

अब प्रश्न पदको होइन,
 सोचको परिवर्तनको हो।

समाजले अब नर्सिङ पेशालाई संकुचित दृष्टिले होइन, सम्मान र विश्वासका साथ हेर्नुपर्छ।

नर्सः अस्पतालका ‘आमा’

जसरी एक आमालाई भान्सामा के पकाउने र कसरी पकाउने थाहा हुन्छ,
त्यसैगरी नर्सहरूलाई थाहा हुन्छ—

•  बिरामीलाई के चाहिन्छ
• कसरी सेवा सुधार गर्ने

नर्सहरू वास्तवमै
अस्पतालका ‘आमा’ हुन्।

निष्कर्षः सम्मान, अवसर र समानता

नर्सिङ पेशालाई उचित स्थान दिनु केवल नर्सहरूको मात्र विषय होइन—
यो समग्र स्वास्थ्य प्रणालीको भविष्यसँग जोडिएको प्रश्न हो।

यदि हामीले

• सम्मान
• अवसर
• समानता

सुनिश्चित गर्न सकेनौं भने,
स्वास्थ्य प्रणाली कहिल्यै सबल बन्न सक्दैन।

अन्तत,
नर्सको सम्मान नै स्वास्थ्य सेवाको सम्मान हो।