थाकेका हात, दबिएको आवाजः नर्सहरूमा ‘बर्नआउट’ बढ्दो चिन्ता

नेपाल हेल्थ न्युज, काठमाडौं। सरकारी सेवामा आवद्ध नर्सहरूको साझा संस्था (गोनान) ले आफ्नो पाँचौं स्थापना दिवस यसपटक केवल औपचारिकतामा सीमित राखेन—बरु नर्सहरूको स्वास्थ्य, मानसिक अवस्था र पेशागत चुनौतीहरूलाई केन्द्रमा राख्दै विशेष कार्यक्रम आयोजना गर्‍यो।

इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाको समन्वयमा मानसिक स्वास्थ्य परामर्श केन्द्र, सिविन नेपाल, युनिटी इन हेल्थ नेपाल, कोसिस, टिपिओ नेपाल, एड्स हेल्थ केयर फाउन्डेसन, दया फाउन्डेसनसँगको सहकार्यमा आयोजित कार्यक्रममा काठमाडौं उपत्यकाका सरकारी अस्पतालमा कार्यरत नर्सहरूलाई बर्नआउट सिन्ड्रोम, मानसिक स्वास्थ्य व्यवस्थापन, एड्स र क्षयरोगसम्बन्धी अभिमुखीकरण तालिम प्रदान गरिएको थियो।

बर्नआउटः नर्सहरूको मौन पीडा

कार्यक्रमको केन्द्रमा थियो—बर्नआउट सिन्ड्रोम।
यो केवल थकान होइन, बरु लामो समयसम्मको तनाव, अत्यधिक कामको दबाब र मानसिक बोझले सिर्जना गर्ने गहिरो मानसिक र शारीरिक थकानको अवस्था हो।

नर्सहरू—जो अस्पतालको अग्रपंक्तिमा रहेर सेवा दिन्छन्—

•  निरन्तर ड्युटी
• सीमित जनशक्ति
• भावनात्मक दबाब

का कारण यस्तो अवस्थाको उच्च जोखिममा छन्।

 सरकार चुक्न नहुने—नर्सहरूको स्पष्ट सन्देश

कार्यक्रममा गोनानकी अध्यक्ष कल्पना श्रेष्ठले सबै सरोकारवालाबाट सहयोग र समर्थन पाउनेमा विश्वास व्यक्त गर्दै सरकारी नर्सहरूको समस्या समाधानमा सरकार चुक्न नहुने स्पष्ट धारणा राख्नुभयो।

अस्पतालको यथार्थः जनशक्ति अभावले थलिएको सेवा

चिकित्सा विज्ञान राष्ट्रिय प्रतिष्ठान का उपकुलपति प्रा.डा. भूपेन्द्रकुमार बस्नेतले वीर अस्पतालमा नर्सिङ दरबन्दी नै अपुग रहेको स्वीकार्दै पर्याप्त जनशक्ति बिना गुणस्तरीय सेवा र पूर्ण क्षमतामा काम गर्न असम्भव हुने बताउनुभयो।

उहाँले थप्नुभयो—
नर्सहरूको मातृत्व अधिकारलाई ध्यानमा राख्दै सुत्केरी विदा ३ महिनाबाट ६ महिना पुर्‍याउनुपर्ने आवश्यकता छ।

नीति र अधिकारःसुधारको माग चर्किँदै

नवनिर्वाचित सांसद प्रभा ढकालले नर्सहरूको हकहित र सेवा व्यवस्थापनमा सुधारका लागि आफू सक्रिय रहने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्नुभयो। 

त्यस्तै नेपाल नर्सिङ परिषदकी उपाध्यक्ष रोशनी तुईतुईले नर्सलाई संरक्षण गर्ने स्पष्ट कानुनी आधार नहुँदा समस्या बढेको बताउँदै  ‘नर्सिङ प्राक्टिस ऐन’ तत्काल ल्याउनुपर्ने आवश्यकता औंल्याउनुभयो।

मैदानको यथार्थः काम त छ, तर पहिचान छैन

नेशनल ट्रमा सेन्टर की नर्स सेमिका गणेशले “स्पेशलाइजेसन अनुसार सेवा गर्न नपाएको” गुनासो गर्दै नर्सहरूको दक्षता उपयोगमा ध्यान दिनुपर्ने बताउनुभयो।

त्यस्तै नेपाल नर्सिङ एसोसिएसनकी अध्यक्ष चन्द्रकला शर्मा र मिडसन की अध्यक्ष प्रमिला देवान लगायतले सबै क्षेत्रमा कार्यरत नर्सहरूको समस्या समग्र रूपमा सम्बोधन गर्न सरकारसँग माग गरेका छन्।

केयर गर्नेहरूको केयर कहिले ?

नर्सहरू स्वास्थ्य सेवाको आधारस्तम्भ हुन्। तर उनीहरू आफैं

• मानसिक थकान
• असुरक्षित कार्यपरिस्थिति
•  नीतिगत अभाव

सँग संघर्ष गरिरहेका छन्।

यो कार्यक्रमले एउटा गम्भीर सन्देश दिएको छ—
नर्सको स्वास्थ्य र सम्मान सुनिश्चित नगरी स्वास्थ्य प्रणाली सुदृढ बन्न सक्दैन।

अब प्रश्न उस्तै छ 
के राज्यले नर्सहरूको यो मौन पीडा सुन्छ ?